Länder:

+43Kontinente:EUAS


+43Kontinente:EUASNeues Layout der Navigation (Beta Test)

Falter

Ausgewachsene Raupe

Jüngere Raupenstadien

Fraßspuren und Befallsbild

Puppe

Ei

Männchen

Weibchen

Genitalien ♂

Genitalien ♀

Erstbeschreibung

Habitat

Lebensweise und Verhalten

Parasitoide
LebendfotosDiagnoseGenitalienBiologieNahrung der RaupeWeitere InformationenEtymologie (Namenserklärung)Andere KombinationenSynonymeLiteratur
1. Lebendfotos
1.1. Falter
1: Österreich, Niederösterreich, Pitten, Ortsgebiet, Garten in Ufernähe, 330 m, 26. Juli 2001 (Foto: Peter Buchner), det. Peter Buchner
2: Deutschland, Baden-Württemberg, Nordschwarzwald, Gaggenau, am Licht, 24. September 2005 (Foto: Dietmar Laux), conf. Peter BuchnerForum
3: Österreich, Salzburg, Golling, Juni 2006 (Foto: Erich Schnöll), det. Thomas FähnrichForum
4: Deutschland, Baden-Württemberg, Nordschwarzwald, Gaggenau, Gartenlaterne, 8. September 2006 (Studiofoto: Dietmar Laux), conf. Egbert FriedrichForum
5: Österreich, Vorarlberg, Fussach am Bodensee, Rheindelta, 400 m, 21. April 2007 (Foto: Christian Siegel), det. Christian Siegel
6: Frankreich, Korsika, Ghisonaggia, ca. 20 m, 24. Juni 2007 (Freilandfoto: Ulrich Müller), det. Thomas FähnrichForum
7: Deutschland, Sachsen, Wellaune (bei Bad Düben), Raupe leg. 17. August 2007, e.l. 7. September 2007 (Foto: Heidrun Melzer), cult. & det. Heidrun Melzer
8: Deutschland, Sachsen, Wellaune (bei Bad Düben), Raupe leg. 17. August 2007, e.l. 8. September 2007 (Foto: Heidrun Melzer), cult. & det. Heidrun Melzer
9: Deutschland, Baden-Württemberg, Kirchheim/Teck, ca. 330 m, Lichtfang 18. Mai 2009 (Studioaufnahme: Sybille Przybila), det. Sybille Przybila, conf. Axel SteinerForum
10: Deutschland, Niedersachsen, Freren-Buschwall, 36 m, 9. September 2012, Köderfund (Foto: Reiner Rebling)Forum
11: Deutschland, Berlin, Reinickendorf, Balkon, Blumenkasten, 31. Dezember 2012 (Foto: Pia Wesenberg), det. Erwin RennwaldForum
12: Russland, Oblast Moskau, Bezirk Orechowo-Sujewo, Dorf Topolinyy, 118 m, Raupe auf Humulus lupulus am 18. Juni 2013, e.l. 17. Juli 2013 (leg., cult., det. & fot.: Andrey Ponomarev)Forum
13-15: Deutschland, Sachsen, Lausitzer Bergland, Hohwaldgebiet, ca. 475 m, 26. Mai 2015, am Licht (leg., det. & Fotos: Friedmar Graf)Forum
16: Überwinterung, Deutschland, Bayern, nördlich von Wolfratshausen, Röhre unter Strasse, 650 m, 4. November 2017 (Foto: Annette von Scholley-Pfab)Forum
17: ♀, Österreich, Steiermark, Graz, St. Peter, ca. 380 m, Garten, Mischwaldrand, am Licht, 15. April 2018 (det. & Foto: Horst Pichler)Forum
18: Österreich, Steiermark, Bad Mitterndorf, 800 m, 28. September 2019 (det. & fot.: Franz Mach)Forum
19: Deutschland, Rheinland-Pfalz, Landkreis Südwestpfalz, Dahn, naturnahes Grundstück am Waldrand, 234 m, Lichtfang, 27. Mai 2019 (det. & Studiofoto: Sabine Flechtmann)Forum
20-22: Deutschland, Niedersachsen, Landkreis Lüneburg, Amt Neuhaus, Laave / Zeetze, 16 m, Flatterulmen- und Erlenmischwald mit hohem Totholzanteil, 2. September 2019, am Licht (det. & fot.: Frank Stühmer)Forum
23: Schweiz, Bern, Verwaltungskreis Bern-Mittelland, Arni (BE), naturnah gestalteter Garten, Hecke, Trockenbiotop, Waldrand, 860 m, 6. September 2024, am Licht (Foto: Ursula Beutler)Forum
1.2. Ausgewachsene Raupe
1-2: Deutschland, Brandenburg, Havelland, Bütenheide bei Brieselang, an Hopfen (Humulus lupulus), 8. Juli 2007, (Studiofotos: Stefan Ratering), det. Stefan Ratering, (Bild 1 gedreht)Forum
3: Deutschland, Nordrhein-Westfalen, Duisburg-Wanheim, an Hopfen (Humulus lupulus), 7. Juli 2007 (Foto: Willi Wiewel), det. Stefan Ratering & Erwin RennwaldForum
4-6: Österreich, Vorarlberg, Fussach am Bodensee, Rheindelta, 400 m, e.o. Zucht, 15. Mai 2007 (Fotos: Christian Siegel), leg., cult. & det. Christian SiegelForum
7: Deutschland, Sachsen, Wellaune (bei Bad Düben), an Hopfen (Humulus lupulus), 17. August 2007 (Freilandfoto: Heidrun Melzer), leg., cult. & det. Heidrun Melzer
8-10: Russland, Oblast Moskau, Bezirk Orechowo-Sujewo, Dorf Topolinyy, 118 m, auf Humulus lupulus, 18. & 23. Juni 2013 (leg., cult., det. & fot.: Andrey Ponomarev)Forum
1.3. Jüngere Raupenstadien
1: vorletztes Stadium, Deutschland, Sachsen, Wellaune (bei Bad Düben), an Hopfen (Humulus lupulus), 17. August 2007 (Freilandfoto: Heidrun Melzer), leg., cult. & det. Heidrun Melzer
2-3: Russland, Oblast Moskau, Bezirk Orechowo-Sujewo, Dorf Topolinyy, 118 m, auf Humulus lupulus, 18. Juni 2013 (leg., cult., det. & fot.: Andrey Ponomarev)Forum
1.4. Fraßspuren und Befallsbild
1-2: Russland, Oblast Moskau, Bezirk Orechowo-Sujewo, Dorf Topolinyy, 118 m, Raupen auf Humulus lupulus am 18. Juni 2013 (fot.: Andrey Ponomarev)Forum
1.5. Puppe
1-2: Deutschland, Sachsen, Wellaune (bei Bad Düben), Raupe leg. 17. August 2007, 31. August 2007 (Fotos: Heidrun Melzer), cult. & det. Heidrun Melzer
3-5: Russland, Oblast Moskau, Bezirk Orechowo-Sujewo, Dorf Topolinyy, 118 m, Raupe auf Humulus lupulus am 18. Juni 2013, 2. Juli 2013 (leg., cult., det. & fot.: Andrey Ponomarev)Forum
6: Exuvie, Russland, Oblast Moskau, Bezirk Orechowo-Sujewo, Dorf Topolinyy, 118 m, Raupe auf Humulus lupulus am 18. Juni 2013, 17. Juli 2013 (leg., cult., det. & fot.: Andrey Ponomarev)Forum
1.6. Ei
1: Österreich, Vorarlberg, Fussach am Bodensee, Rheindelta, 400 m, 27. April 2007 (Foto: Christian Siegel), leg., cult. & det. Christian SiegelForum
2. Diagnose
2.1. Männchen
2.2. Weibchen
2.3. Genitalien
2.3.1. Männchen
1: ♂, Österreich, Steiermark, Ponigl bei Weiz, Forstweg, ca. 1100 m, 23. Juli 2022 (det., präp. & Foto: Horst Pichler), Falterfotos im ForumForum
2.3.2. Weibchen
1: ♀, Österreich, Steiermark, Graz, St. Peter, ca. 380 m, Garten, Mischwaldrand, am Licht, 15. April 2018 (präp., det. & Foto: Horst Pichler)Forum
2-5: ♀, Österreich, Steiermark, Graz, St. Peter, ca. 380 m, Garten, Mischwaldrand, 13. April 2020 (präp., det. & Foto: Horst Pichler) [Falterfotos im Forum]
6: ♀, Österreich, Steiermark, Graz, St. Peter, ca. 380 m, Garten, Mischwaldrand, am Licht, 1. Mai 2022 (det., präp. & Foto: Horst Pichler), Falterfotos im ForumForum
7: ♀, Österreich, Steiermark, Graz, St. Peter, Garten, Mischwaldrand, ca. 380 m, 4. April 2024, am Licht (Foto: Horst Pichler), Falterfoto im ForumForum
2.4. Erstbeschreibung
1: Linnaeus (1758: 533) [nach Copyright-freiem Scan auf www.biodiversitylibrary.org]
3. Biologie
3.1. Habitat
1: Russland, Oblast Moskau, Bezirk Orechowo-Sujewo, Dorf Topolinyy, 118 m, Raupen auf Humulus lupulus, 19. Juni 2013 (fot.: Andrey Ponomarev)Forum
3.2. Lebensweise und Verhalten
1: Überwinterungsquartier, Falterfund 4. November 2017, Deutschland, Bayern, nördlich von Wolfratshausen, Röhre unter Strasse, 650 m, 28. Dezember 2017 (Foto: Annette von Scholley-Pfab)Forum
3.3. Parasitoide
1-2: Russland, Oblast Moskau, Bezirk Orechowo-Sujewo, Dorf Topolinyy, 118 m, Raupe auf Humulus lupulus am 18. Juni 2013, e.l. 17. Juli 2013 (leg., cult., det. & fot.: Andrey Ponomarev)Forum
3.4. Nahrung der Raupe
- [Moraceae:] Humulus lupulus (Hopfen)
- [Urticaceae:] Urtica sp. ?? (Brennnessel ??)
Die Raupe dieses Falters ist im Auwald am Rhein und seiner Nebenflüsse aber auch an anderen Vorkommensstellen von Hopfen (Humulus lupulus praktisch allgegenwärtig und von Mitte Mai bis Ende Juli an dieser Pflanze leicht zu finden. Schanowski et al. (1997: 428) akzeptierten für Baden-Württemberg auch Uerica spec." nach alten Meldungen von Gauckler und Reutti. Eine gelegentliche Mitnutzung von Brennnesseln ist zwar nicht völlig auszuschließen, doch fehlt hierfür der Beweis. Ich gehe hier von Fehlbestimmungen der Raupe aus. Meldungen zu Himbeere und Brombeere - wie sie sich bei Bergmann (1954) finden, sind sicher falsch.
(Autor: Erwin Rennwald)
4. Weitere Informationen
4.1. Etymologie (Namenserklärung)
„rostrum Schnabel, Schnauze; wegen der schnauzenförmig vorstehenden Palpen.“
4.2. Andere Kombinationen
- Phalaena rostralis Linnaeus, 1758 [Originalkombination]
4.3. Synonyme
- Pyralis radiatalis Hübner, 1796
- Crambus rostratus Haworth, 1809
- Crambus vittatus Haworth, 1809
4.4. Literatur
- Erstbeschreibung: Linnaeus, C. (1758): Systema naturae per regna tria naturae, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis. Tomus I. Editio decima, reformata. 1-824. Holmiae (Laurentius Salvius).
- Lectotypus-Festlegung: Robinson, G. S. & E. Schmidt Nielsen (1983): The Microlepidoptera described by Linnaeus and Clerck. — Systematic Entomology 8: 191-242.
- Schanowski et al. (1997) (= Ebert 5), 425-428.






























































































